Vriendschap

Soms lukt het elkaar te vinden in een beslissend moment.
Er moet sprake zijn van een klik, een soort van connectie. Er is sprake van een contactpunt, dat op diverse lagen kan zitten. Er is sprake van liefde en soms ook haat en een soort van verliefdheid. Zo dient de meerlagige trouwe vriendschap zich aan. Zo weet ik dat een vriend een heuse vriend is geworden.

Is er een motto, een voorbeeld? De kleine zwart-wit fotootjes getuigden van mooie momenten met zijn vrienden. Mijn vader kende een levenslange vriendschap. In zijn geboortehuis leerde hij zijn hartsvriend al kennen. Ze sprongen samen slootje, maakten vuurtjes, waren ondeugend en verkenden de weilanden om hun huis. Ze groeiden op naast elkaar in de zelfde straat. Zijn vriend was de zoon van de bakker, mijn vader de zoon van de bouwer. Ze konden lachen samen. Hadden hun eigen taal. Waren levensgenieters en ontvluchten het huis waar ze opgroeiden samen.
Ze gingen samen in militaire dienst. Ze verloofden zich, trouwden en kregen kinderen. De gezinnen gingen samen op vakantie in de jaren 60.
Mijn vader werd bouwer, zijn vriend hoofd van de school.
En toen sloeg het noodlot toe. Zijn vriend kreeg MS. Op 50 jarige leeftijd zat hij in een rolstoel. Mijn vader bleef een trouwe vriend. De vriendschap behield iets ongecompliceerds. Er werd veel gelachen. Soms gekaart, soms gedronken, soms gepraat. Er was nog steeds een eigen taal en hun echtgenotes bogen mee met de vriendschap. Samen gingen ze elk jaar naar een aangepast zomerhuisje. Mijn vader duwde de rolstoel en organiseerde de excursies. Ze bleven elkaar trouw ontmoeten totdat de vriend ongeveer 6 jaar geleden overleed. Nog steeds bezoekt mijn vader zijn echtgenote en leeft mee met zijn kinderen.

Meester Toshiro Kanamori is een leraar uit Japan. Hij hanteert een bijzondere aanpak in de klassen waaraan hij les geeft. Hij leert de kinderen brieven schrijven aan elkaar waarin ze hun gevoelens verwoorden.
Zijn doel is kinderen te leren om samen gelukkig te zijn, door zowel hun eigen sterke kanten als die van hun vrienden te vergroten. Door de dingen die Kanamori zelf heeft meegemaakt, hij verloor twee kinderen, weet hij hoe waardevol het leven is.
Het gaat in de film over gelijkwaardigheid, elkaar vinden in iets. Verlies speelt een rol. Dat het leven geen garanties geeft. Geven en nemen en gunnen. Samen genieten, samenwerken, over samen doen, samen spelen. Eigenlijk zou ik iedereen zo’n geweldige levensles gunnen. Hoe wonderschoon is het als jij op 10-jarige leeftijd al weet hoe je vriendschap maakt.
Ik keek naar deze film van ongeveer 50 minuten uit 2006 die onlangs op mijn pad kwam. De levenslessen van een Japanse schoolmeester. Te bewonderen op Youtube:

https://www.youtube.com/watch?v=umOHxEy1qig\

Kent vriendschap een definitie of een moraal? Ik denk dat het een grote gunfactor kent. En geklaag en gemopper kan een vijand van vriendschap worden. Verraad lijkt me niet wenselijk. En vriendschap kun je leren…..

Woedend waren we, mijn tweelingzusje en ik. Onze vriendinnen hadden de ceinturen van onze nieuwe jassen gestolen. We hadden gerend en gerend om ze terug te krijgen en ze lieten ons gefrustreerd achter, want ze waren sneller dan wij. Teleurgesteld snelden we naar onze moeder. Je lost het zelf maar op zei ze. De ceintuur kregen we pas dagen later terug. Ik weet niet meer hoe.
Een jaar eerder hadden we bloed uitgewisseld. We prikten in elkaars vinger en mengden ons bloed, geïnspireerd door de boeken van Enid Blyton werden we bloedvrienden. Mijn zusje deed het met haar vriendinnetje en ik met de mijne, het was een intieme daad. We moeten een jaar of 8 geweest zijn. Een jaar later, na het incident met de ceintuur voelde ik me verraden door deze vriendinnetjes. Het verraad zette me aan het denken over vriendschap. Ik was te jong om te weten wat er niet precies klopte, maar er was een vaag ethisch besef.
Vele jaren later werd ik nog eens verraden. Verraden door een vriendin die het bed deelde met mijn toenmalige lief. Het was in de jaren 80 toen alles kon. Alhoewel ik mijn twijfels daar over had.

Welke vriend blijft en welke vriend gaat? Welke vriend kan een steun zijn, welke vriend juist een last als het er op aan komt….. Welke vriend kiest het hazenpad. In de vriendschap schuilt de ander en de vreemde. Soms is dat onuitstaanbaar. En soms maakt me dat onbekwaam als vriendin. In de vriendschap schuilt dan levensgroot mijn beperking.

In de vriendschap schuilt altijd de angst om te verliezen. Maar dat maakt de vriendschap ook aantrekkelijk. Het ongewisse, de vraag: ben ik in staat om te blijven, als het er op aankomt ben ik dan in staat of bereid om de ander op te vangen, te volgen of te zien? En is de ander dat dan ook….

Sommige vriendschappen zijn gebaat bij doen en bij lichtheid. In hun ongecompliceerdheid zijn ze onweerstaanbaar. Ik heb talloze lichte vriendschappen gekend, die mijn leven in en uit wandelden. Vrijblijvendheid, leukigheid en afstand, speelden een rol; bij die gratie kan soms een vriendschap bestaan.
Soms collegiaal, soms omdat het moest, soms ongewild en soms omdat ik van baan veranderde of van levensstijl.

Sommige vriendschappen zijn gebaat bij plagerij, debatten en discussies. En sommige vriendschappen zijn helaas gedoemd om te mislukken en eindigen met ruzie of bloeden dood. Omdat ze incompleet zijn. Of te gecompliceerd of omdat ze niet meegroeien, of omdat er sprake is van afgunst of kwaadsprekerij of omdat ze fungeren als decorstuk. Of omdat er sprake is van ongelijkwaardigheid of egocentrisme. In de vriendschap schuilt de beperking. De verrassing en de spiegel. De lach en de traan volgens vele smartlappen. En natuurlijk ook het onvermogen….

Ongeveer een jaar geleden werd ik uitgedaagd. Het moest er maar es van komen.
Deze blog over vriendschap. Misschien schuilt in het samen doen en het genieten: van lekker eten, van een film, een verrassend gesprek of een wandeling wel de meest haalbare vriendschap.
Telkens weer ontmoet ik mijn lieve trouwe vriendinnen van wie ik de meeste al meer dan 20 jaar ken… met die blik en die gedachten. Heel soms voel ik me terneergeslagen over de beperking van het contact, die zichtbaar kan worden in een ontmoeting maar meestal ben ik blij na waardevolle momenten, de etentjes, de wandelingen, de gesprekken die ik heb met mijn vriendinnen. Zij vormen een deel van de sjeu van het leven. Laten we toasten op de vriendschap deze maand.