privileges

De  dichter al Galidi bezocht de Haagse hogeschool tijdens een symposium over vluchtelingen. Vandaag stond hij in de krant. Ik vond zijn visie op het leven verfrissend. In 2002 kocht ik een bundel van zijn hand die me toen al trof. We hebben maar weinig geleerd te overleven hier in het Westen, zo zegt hij. Zou een crisis ons kunnen helpen om voorbij onszelf te komen?

Ik citeer hier een strofe uit de nachtegaal in het ei:
(….)

Je bent vogel, nachtegaal.
Morgen zal je snavel sterk genoeg zijn
om het duister te verbreken
Dan zal je de hemel bezitten.

Je hoeft alleen maar door het kalk te pikken.
Daarna zal alles komen:
vleugels en kooien
de les van het bittere leven.
Leer jezelf geen hoogvlieger te zijn.
Durf te vallen met gebroken vleugels.

(….)

Ik vond enkele weken gelden bij de ramsj een boek met de titel Privileges door de Amerikaanse schrijver Jonathan Dee. Ik las het in een paar dagen uit. Het huwelijk van Adam en Cynthia is werkelijk perfect. Hun twee kinderen groeien op en ze lijken een onwankelbaar vertrouwen te hebben in de toekomst. Ze worden steeds rijker en rijker. Corruptie en ongeluk liggen op de loer. Zonder oordeel beschrijft Dee het leven van deze bevoorrechte mensen en de consequenties daarvan. De kinderen groeien op in een vanzelfsprekende overdaad en juist dit doet hen worstelen met deze privileges.

Worstelen wij gemiddelde Europeanen, al zijn we niet zo stinkend rijk, ook met onze bevoorrechte posities? Hebben we het te goed gehad in Europa? Is de plicht tot succes, niet een saai privilege geworden, dat ons in de armen drijft van de vanzelfsprekendheid en de angst om het tekort te ervaren.  Ook ik ken mijn bevoorrechte posities. Een bovenmodaal inkomen, een ruim rijtjeshuis, een goed gevulde koelkast, twee gezonde volwassen kinderen, die leuke studies doen, een zoon en een dochter, afkomstig uit een wit ondernemersgezin uit Drenthe, geen werkeloosheid, alle huwelijken van zussen en broer intact, koophuizen met een tuin. Ingekapseld te zijn, in een wereld waar weinig ruimte is voor het vreemde, het niet vanzelfsprekende, dat heeft mij vroeger regelmatig gedwongen tot rebellie.

Er bestaan nogal wat perfecte, zelfverzekerde, consequente persoonlijkheden in de zichtbare wereld. Mensen die hun doelen behalen, die de juiste sociale antennes hebben, die slagen in het leven, die met een grote vanzelfsprekendheid navigeren. Het zichtbaar maken van een eventueel tekort gaat hen veel moeilijker af. Soms daagt me dat juist uit om op zoek te gaan naar het menselijk tekort, ik zoek het in een gezicht, een relatie, ik zoek het in een kwetsbare medemens, ik zoek het in me zelf. Soms komt het spontaan op mijn pad. En soms kan ik het niet vinden. Dan maakt het me wederom rebels.

In de Trouw volg ik een serie, die gaat over het menselijk tekort. Ik citeer een uitspraak van Damian Denys, hoogleraar psychiatrie: “ Het zoeken naar het ware, het goede en het schone betekent: het belijden van het tekort.

Dus zoek ik in een wereld van hoogvliegers een andere wereld, die de verbinding vormt tussen onze binnenwereld en de buitenwereld, een wereld die ons bij voorkeur laat verdwalen. Deze wereld roept om gezien te worden. Het is de wereld die vragen stelt, die emoties op roept op cruciale momenten, het is wereld die in verwarring wil zijn. Het onvolmaakte zichtbaar maken geeft betekenis. Geen mens kan zonder, lijkt me. Meestal hapert een gesprek als het over onze onvolkomenheden gaat, onze menselijke tekorten, onze schuld en onze pijn.  Ik vind het steeds meer en vaker een troostrijke gedachte dat we mogen dealen met onze onvolkomenheden. Onvolkomenheden in een wereld die we graag willen controleren, maar niet kunnen controleren. De pijn die dit geeft leert ons voorbij onszelf te komen. Wat een ruimte geeft dat! Het leven, zegt Denys in Trouw, wordt geleid door wat de wereld en de ander je aanbiedt. Er voor open staan te worden uitgenodigd, om datgene te doen wat je niet zelf hebt verzonnen. We kunnen ons dus uit het menselijk tekort trekken door iets wat buiten ons zelf ligt. Mooi, om deze zomer zo te beginnen. Dat vind ik nou troostrijk!