Empathie

Wat ben jij toch empathisch zei mijn vriendin de volgende ochtend bij het verrukkelijke ontbijt in een klein hotelletje in de Ardennen…. Ik moest direct denken aan een collega die enkele jaren geleden zei: Wilma, je gaat nog eens aan je begrip ten onder…..

Het klopt: ik kan me goed inleven in de gevoelens van een ander. Ik voel me vaak vanzelfsprekend sterk verbonden met de kwetsbare partij.
En ik leer anderen graag om “om in te voelen.” Ik leer hen iets te bekijken vanuit het perspectief van een ander, of tijdens een interactie zodanig te spiegelen, dat afstemming bijna vanzelf gaat.

De hoteleigenaar stond op zijn blote voeten op de koude tegels in de hal van het Hotel. Tegenover hem stond een intimiderende, grote Marokkaanse politieagent die in rap Frans korte metten wilde maken met de onzekerheid van de man. De eigenaar wankelde op zijn benen. In zijn pyjama, net wakker, zag hij er kwetsbaar en timide uit. Of hij vertoefde nog in een roes van slaappillen, of de drank in zijn lijf speelde hem nog parten. Een ding was zeker, hij maakte geen coherente indruk. En was zeker niet doortastend, zoals je zou verwachten van een hoteleigenaar op dit uur van de nacht. Hij doorbrak de stormvloed van de politieagent met klappende handen, zoals een klein kind iets van zich af slaat of zoals wij insecten proberen te weren in een drukkend bos. Het leverde een meelijwekkende scene op die mij raakte.

In de eerste week van 2014 vertoefde ik samen met een vriendin in de Blauwe Ardennen. Onder een blauwe lucht, mét zon, in de overigens grijze Ardennen, mét pittoreske watervalletjes maakte ik mijn mooiste wandeling van 2014. Onze voeten waren moe, onze huid was warm en rozig geworden door een heet bad, onze geest was ontspannen na al dat buiten zijn: wat wil een mens nog meer. Dus doken we -zo rond 22. 00 uur- voldaan ons bed in. Ik geloof dat we onmiddellijk sliepen in het heerlijke driesterren bed. Om 02.00 uur die nacht ging doordringend en schril het brandalarm af.

Koud en rillerig stonden we even later met nog zo’n 14 Nederlandse gasten bij de receptie. Het brandalarm joelde nog steeds. Een daadkrachtige mijnheer met een pet probeerde allerlei telefoonnummers om de eigenaar te ontbieden. Tevergeefs. De eigenaar woonde achter het hotel, maar de deur was en bleef hermetisch gesloten. Na ongeveer een half uur verscheen (door de doortastende Nederlander opgeroepen) de brandweer. Nog steeds geen eigenaar. Kort daarop verschenen ook een ambulance en de politie: twee potige mannen en een vrouwelijke agent. De aanvoerder van dit team was de reeds door mij beschreven sterke manlijke Marokkaan die direct allerlei zaken aan ons begon te vragen. De politieagent probeerde telefonisch contact te leggen en eindelijk….na ongeveer een halfuur verscheen de eigenaresse met hooggesloten duster en een slaperige stem aan de tussendeur, kort daarop verscheen ook haar echtgenoot. In pyjamabroek , met een bollende buik onder zijn jasje en dunne benen en een beetje wankel probeerde hij te begrijpen wat er gaande was. Om kort te gaan: om 04.00 uur ‘s nachts liepen wij door de straten van Stavelot, richting een vervangend hotel: het brandalarm was kapot en de politie achtte het niet verantwoord dat we de nacht zouden vol maken in het hotel. Dit deden wij uiteindelijk in een hemelbed bij een gastvrije Belg, die ons de volgende ochtend trakteerde op een overheerlijk ontbijt.
Het was tijdens dit ontbijt dat mijn denktocht begon: wat was empathie? Ik had te doen gehad met de kwetsbaarheid van de beschreven hoteleigenaar. Tegelijkertijd wist ik dat een hoteleigenaar ander gedrag zou moeten vertonen op een dergelijk cruciaal moment.

Misschien was mijn empathie beter te benoemen als sympathie. Empathie vraagt om naast iemand te durven gaan zitten. Aan dezelfde kant van de tafel. Met iemand de afgrond in durven gaan met een gezond oog en oor en daardoor begrip ontwikkelen voor de gevoelens van de kwetsbare status-quo. In het perspectief van een ander kruipen om te leren begrijpen wat een ander beweegt.

Ons brein blijkt een apart systeem te hebben dat ons in staat stelt intuïtief te voelen wat een ander voelt. Dit hersengedeelte noemen we de spiegelneuronen.
Dat mijn hersenen kennelijk sterk resoneren op de gevoelens van een ander, zie ik maar zo: Het maakt me een goede coach, een prettige collega en een plezierige gesprekpartner.